Proaktywność

by

Proaktywność to postawa, w której przyjmujemy, że to my decydujemy o kształcie naszego życia, poprzez nasze wybory. W naszych rękach jest odpowiedzialność za to, jak nasze życie będzie wyglądało.

Przeciwstawną postawą jest podejście reaktywne, w którym obarczamy odpowiedzialnością za kształt naszego życia świat zewnętrzny i nasze uwarunkowania.

Nasze działanie w świecie opera się na podstawowym prawie akcji i reakcji. Tak jest skonstruowany świat. Działamy w odpowiedzi na bodźce dochodzące od nas oraz z zewnątrz. Bodziec i reakcja to podstawowa zasada naszego zachowania. Nasze schematy działania, uwarunkowania, ograniczenia, mapy i nawyki powodują, że na konkretny bodziec pojawia się nasza konkretna i stała reakcja. Miedzy bodźcem a reakcją nie ma przestrzeni. Ilustruje to poniższy rysunek:

reaktywnosc.JPG
Rys. 1 Działanie reaktywne

Działamy nawykowo. Samo działanie nawykowe nie jest jednak niczym złym. Problem tkwi w tym, że często nawyki nasze są szkodliwe dla nas i dla otoczenia. Aby dokonać zmiany potrzebna jest przestrzeń wolnego wyboru. Wolnego od nawyków, map uzależnień, ocen innych ludzi. Potrzebny jest wybór zgodny z naszym sumieniem, naszymi wartościami, zgodny z nami prawdziwymi a nie nami uwarunkowanymi (czasami dobrze, ale czasami jednak źle). Proaktywność jest właśnie takim zmienionym sposobem działania, w którym między bodźcem a naszą na niego reakcją dajemy sobie przestrzeń na wolny wybór. Wybór wolny od naszych determinizmów, lęków, nieświadomych nawyków. Przestrzeń wolnego wyboru, oparta na czterech filarach (opisanych poniżej), pozwoli nam reagować na bodźce w sposób bardziej odpowiedzialny, świadomy i spójny (zgodny z nami).
Istotę proaktywności przedstawia poniższy rysunek:

proaktywnosc.JPG
Rys. 2 Działanie proaktywne

Wiemy jak często zdarza nam się robić rzeczy wbrew sobie, reagujemy natychmiastowo na bodźce a potem pojawia w nas się niesmak. Niesmak zadziałania wbrew sobie. Jeżeli taki stan pojawia się zauważalnie często, jeżeli pojawia się w nas refleksja, że działamy w pewnej niespójności, to na ratunek przychodzi nam właśnie podejście proaktywne i sposoby działania z nim związane.

Na przestrzeń wolnego wyboru wpływają 4ry podstawowe elementy:

  1. Samoświadomość
  2. Wolna wola
  3. Wyobraźnia
  4. Sumienie

Samoświadomość – świadomość istnienia i umiejętność spojrzenia na swoje życie z pozycji obserwatora.

Wolna wola – zdolność działania na podstawie samoświadomości, niezależnie od wszelkich innych wpływów

Wyobraźnia – umiejętność tworzenia w myślach czegoś spoza naszej obecnej rzeczywistości

Sumienie – głęboko wewnętrzna świadomość, co jest dobre, a co złe, świadomość zasad, kierujących naszym postępowaniem i poczucie czy pomiędzy nimi a naszymi myślami i działaniami jest harmonia.

Opracowane na podstawie książki S.R. Coveya „7 nawyków skutecznego działania”.


%d bloggers like this: